Krztusiec – przyczyny, objawy, powikłania, leczenie, profilaktyka
pixabay.com
Sylwia Fiutkowska - 10 Stycznia 2021

Krztusiec – przyczyny, objawy, powikłania, leczenie, profilaktyka

Krztusiec to ostra bakteryjna choroba zakaźna układu oddechowego, wywołana przez pałeczkę krztuśca. Najbardziej narażone na wystąpienie choroby są maluchy, poczynając od chwili narodzenia do czwartego roku życia, jednakże na krztusiec chorują również osoby dorosłe. Przechorowanie zapewnia podwyższoną odporność, aczkolwiek nie zabezpiecza przed ponownym zakażeniem.

Krztusiec, nazywany inaczej kokluszem, jest ostrą chorobą zakaźną, spowodowaną przez gram-ujemną pałeczkę krztuśca - Bordetella pertussis. Bakterie po przedostaniu się do organizmu człowieka namnażają się, a następnie wędrują do tkanek, gdzie wydzielają niebezpieczną toksynę krztuścową, atakującą drogi oddechowe oraz powodującą zmiany w mózgu. Po osiedleniu się w drogach oddechowych drażnią receptory kaszlowe, przez co doprowadzają do drażniących ataków kaszlu. Bakterie doprowadzają do powstania uszkodzeń w organizmie, a nawet do zmian martwiczych w okolicy: błony śluzowej, oskrzeli, tchawicy i krtani. Choroba nie jest łatwa do identyfikacji, ponieważ w początkowej fazie łudząco przypomina objawy przeziębienia. Dopiero na drugim etapie pojawiają się charakterystyczne objawy świadczące o krztuścu.

Przyczyny zarażenia krztuścem

Do zarażenia dochodzi drogą kropelkową, po bezpośrednim kontakcie z chorym, czyli w momencie przebywania z nim w jednym zamkniętym pomieszczeniu w trakcie rozmowy, kichania, kaszlu czy pocałunku. Ryzyko zachorowalności w tym przypadku jest bardzo wysokie. Krztuścem można zarazić się wyłącznie od osoby chorej, a więc zdrowy człowiek nie może być nosicielem wirusa.

Objawy krztuśca

Objawy są uzależnione od odporności pacjenta i jego wieku. W przypadku osób szczepionych choroba będzie przebiegała znacząco łagodniej aniżeli wśród osób, które nie zaszczepiły się przeciwko krztuścowi. Najpoważniejsze objawy pojawiają się u niemowlaków do szóstego miesiąca życia, które nie nabyły odpowiedniej odporności.

Oznaki krztuśca zazwyczaj pojawiają się w przeciągu od pięciu dni do nawet trzech tygodni po kontakcie z chorym. Wówczas w tym czasie następuje wysokie ryzyko zakażalności. Symptomy krztuśca można podzielić na trzy charakterystyczne fazy. W pierwszej fazie nieżytowej krztuśca trwającej do dwóch tygodni występują objawy grypopodobne, jak: podwyższona temperatura ciała, suchy kaszel, katar, a niekiedy zapalenie spojówek.

Następnie w fazie kaszlu napadowego dochodzi do nasilenia się objawów w zależności od wieku. U niemowlaków obok uporczywego kaszlu, nasilającego się w godzinach nocnych dodatkowo pojawiają się: duszności, łzawienie oczu, zaczerwienienie twarzy, sinica i okres bezdechów. Niekiedy u maluchów z powyższych symptomów mogą wystąpić jedynie bezdechy. Po ataku kaszlu dziecko jest bardzo wyczerpane, przez co może dojść do drgawek. Napady kaszlu są spowodowane zalegającą w drogach oddechowych gęstą wydzieliną, składającą się z komórek zapalnych i uszkodzonego nabłonka. Suchy kaszel uniemożliwia złapanie normalnego oddechu. U starszych dzieci charakterystycznym objawem są uporczywe napady kaszlu zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy. Ataki najczęściej są spowodowane uprzednią czynnością, między innymi jedzeniem czy ziewaniem. W trakcie wydechu dochodzi do kilkunastu kaszlnięć, a następnie kaszel przemienia się w świszczący oddech, przypominający pianie koguta. Niekiedy po ataku kaszlu mogą pojawić się wymioty, zaś w skrajnych przypadkach może dojść do pęknięcia naczyń krwionośnych oraz wylewu krwi do spojówek lub krwawienia z nosa. W przypadku osób starszych charakterystycznymi objawami w tej fazie są: długotrwały kaszel, nasilający się w porze nocnej; podwyższona temperatura ciała; ból gardła oraz chrypa; bóle głowy i mięśni, zwiększona potliwość, problemy z zasypianiem, a także z utrzymaniem odpowiedniej masy ciała. Druga faza choroby trwa od dwóch do sześciu tygodni.

Ostatnią fazą jest okres zdrowienia, czyli faza rekonwalescencji. W tym czasie napady kaszlu znacząco zmniejszają się i tracą na swoim nasileniu, jednakże mogą utrzymywać się przez okres kilku tygodni. Najczęściej do ich wystąpienia dochodzi w wyniku wykonywania pewnych czynności (aktywność fizyczna, stres), ale również w sytuacji zmian klimatycznych. Całkowity zanik kaszlu jest możliwy po upływie około trzech miesięcy.

Powikłania krztuśca

Zakażenie krztuścem jest szczególnie niebezpieczne dla niemowlaków poniżej szóstego miesiąca życia i to one są głównie narażone na dość ostre powikłania krztuśca. Skutki choroby niekiedy mogą wystąpić również u dorosłych, jednakże ich przebieg będzie zdecydowanie łagodniejszy. Do charakterystycznych powikłań należą: bezdechy i niedotlenienie (możliwe uszkodzenia w mózgu); omdlenia; wymioty, niedożywienie; brak przybierania na wadze; krwotoki z nosa i uszu; obrzęk i wybroczyny na twarzy; zapalenie ucha środkowego; zapalenie płuc; odma opłucnowa; niedodma; złamania żeber przy uporczywym kaszlu; pęknięcie tętniaka; przepukliny; nietrzymanie moczu czy wypadanie odbytnicy. Najpoważniejszym powikłaniem krztuśca jest krztuścowe uszkodzenie mózgu, w czasie którego mogą nastąpić: drgawki, zaburzenia świadomości, niedowłady oraz uszkodzenia nerwów czaszkowych.

Sposoby leczenia krztuśca

Najważniejsze jest to, aby jak najszybciej rozpoznać chorobę i zastosować odpowiednią antybiotykoterapię. W przypadku postawienia odpowiedniej diagnozy na pierwszym etapie choroby dochodzi do znacznego złagodzenia pojawiających się objawów, z kolei gdy krztuśca wykrywa się dopiero w drugiej fazie, to antybiotyki zmniejszają jedynie zakażalność dla otoczenia, ponieważ nie wpływają już na przebieg choroby. W ciężkich przypadkach wskazana jest hospitalizacja, bowiem chory może potrzebować wspomagania oddychania. W sytuacji leczenia domowego zakażony powinien być odizolowany od reszty społeczeństwa w okresie do pięciu dni po rozpoczęciu stosowania antybiotykoterapii lub 21 dni od momentu pojawienia się uporczywego kaszlu.

Profilaktyka przeciwko krztuścowi

Głównym elementem profilaktyki są szczepienia ochronne. W Polsce wykorzystywana jest szczepionka skojarzona DTP, która ochrania organizm przed zarażeniem nie tylko na krztusiec, ale również na tężec i błotnicę oraz jest wpisana na listę szczepień obowiązkowych. Istnieją dwa rodzaje szczepionki bezkomórkowa (DTaP) i pełnokomórkowa (DTP). W przypadku dzieci szczepionka powinna być podana w sześciu dawkach: pierwsza do szóstego tygodnia życia, druga pomiędzy dziesiątym a dwunastym tygodniem życia, następna około szóstego miesiąca życia, zaś czwarta w okolicy osiemnastego miesiąca życia. Następnie stosuje się dwie dawki przypominające w wieku sześciu i czternastu lat. Dla osób dorosłych szczepionka nie jest obowiązkowa, jednakże warto się zaszczepić, zwłaszcza gdy ma się styczność z dziećmi. Szczepionka nie zapewnia trwałej odporności, ponieważ jej czas ochrony w postaci bezkomórkowej wynosi pięć lat, z kolei w pełnokomórkowej – dziesięć lat, dlatego należy wykonywać szczepienia przypominające.

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj portalparentingowy.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News