Odra u dzieci – przyczyny, objawy, powikłania i sposoby leczenia
pixabay.com
- 30 Listopada 2020

Odra u dzieci – przyczyny, objawy, powikłania i sposoby leczenia

Odra jest chorobą zakaźną, przeważnie występującą w okresie dziecięcym. Wówczas na ciele dziecka pojawia się charakterystyczna wysypka, której towarzyszą zbliżone objawy jak w przypadku przeziębienia. Odra rozwija się powoli, co znaczy, że osoba, która nie odczuwa jeszcze symptomów choroby, może zarazić wielu ludzi. Jak dochodzi do zarażenia i jak się przed nim chronić?

Odra to choroba zakaźna dróg oddechowych wywołana groźnym wirusem (paramyxowirusem). Najczęściej dotyka niemowlęta od szóstego do dwunastego miesiąca życia, które nie zostały zaszczepione przeciwko odrze, a także dzieci do piętnastego roku życia, które nie otrzymały kolejnej dawki przypominającej szczepionki. Noworodki do szóstego miesiąca życia są chronione przed odrą przeciwciałami matki, jednakże wyłącznie w sytuacji, gdy kobieta sama już chorowała na tą chorobę lub była na nią zaszczepiona przed ciążą. Pojawienie się choroby w trackie ciąży jest szczególnie niebezpieczne dla rozwijającego się płodu, gdyż może doprowadzić do poronienia. Podanie dwóch dawek szczepionki – pierwszej w okresie niemowlęcym i drugiej w trackie dorastania – daje odporność na całe życie, dzięki czemu dziecko w przyszłości już na nią nie zachoruje.

W jaki sposób dochodzi do zarażenia?

Do transmisji wirusa dochodzi po bezpośrednim kontakcie z osobą zakażoną. Wirus przenosi się drogą kropelkową, a także po styczności z wydzieliną z jamy ustnej lub nosa, jak również moczu nosiciela. Niekiedy wirusem można zarazić się poprzez kontakt z przedmiotami, które chory uprzednio dotykał, na przykład ubrań czy zabawek. Wówczas do zakażenia dochodzi po wcześniejszym dotknięciu przedmiotu i zbliżeniem rąk w okolice nosa lub gardła. Choroba jest aktywna już na kilka dni (przeważnie od trzech do pięciu) przed wystąpieniem typowych objawów, co oznacza, że można zarażać inne osoby przed pojawieniem się wysypki, a po jej ukazaniu jeszcze przez trzy dni. Choroba wylęga się przed długi okres, liczący od siedmiu do dwudziestu jeden dni i w tym czasie nie uwidaczniają się żadne symptomy. Najczęściej okres inkubacji trwa od dziewięciu do jedenastu dni. Zwiększona zapadalność na odrę jest charakterystyczna w okresie jesienno-zimowym i na początku wiosny. Najłatwiej mogą zarazić się osoby nieszczepione, a także te, które posiadają obniżoną odporność. Szacuje się, że do zakażenia może dojść nawet po dwudziestu minutach w trakcie przebywania w jednym pomieszczeniu z osobą chorą, zaś sam wirus utrzymuję się na powierzchni rzeczy i w powietrzu przez blisko dwie godziny.

Jakie są symptomy choroby?

Odra jest chorobą dynamiczną, w związku z czym z czasem zaczynają pojawiać się różne objawy o innym nasileniu. Na samym początku, w okresie wylęgania choroby, u dziecka nie obserwuje się żadnych objawów. Niekiedy może pojawić się gorsze samopoczucie. Następnie w okresie od trzech do pięciu dni pojawia się: podwyższona temperatura ciała – od niewielkiej zmiany po temperatury powyżej 39 stopni Celsjusza (najczęściej gwałtowana gorączka występuję czwartego dnia), nieżyt nosa (katar), zapalenie spojówek, charakteryzujące się drobnymi obrzękami w okolicy spojówek, a także światłowstrętem (nadwrażliwości na światło), zapalenie gardła i krtani, którym towarzyszy suchy i szorstki kaszel, plamki Koplika-Fiłatowa, wylęgające się wewnątrz jamy ustnej, na śluzówce policzków na wysokości zębów trzonowych – są to niewielkie białe plamki otoczone czerwoną obwódką, które poprzedzają ukazanie się wysypki i znikają tuż przed jej pojawieniem się, powiększone węzły chłonne, a także wysypka, trwająca od trzech do czterech dni, w pierwszej fazie są to grube różowo-czerwone plamki, które z biegiem czasu zmieniają się w czerwone plamy z charakterystycznymi grudkami o nietypowych kształtach. W momencie rozwoju wysypki wszystkie dotychczasowe objawy w znaczący sposób nasilają się. Wysypka występuje falami – z początku pokazuje się za uszami, następnie wzdłuż linii włosów, po kilku godzinach widać ją już na twarzy, szyi, klatce piersiowej i plecach dziecka, zaś trzeciego dnia atakuje już całe ciało. Niekiedy wysypce mogą towarzyszyć dodatkowo objawy, jak: duszności, zwiększone tętno, sinica, krwawienia z nosa, ból brzucha, biegunka, senność czy apatia. Czwartego dnia wysypka znika w takiej samej kolejności, w jakiej się pojawiała. Dodatkowo wraz z nią znikają wszystkie pozostałe objawy, a maluch zaczyna zdrowieć. Ten okres może potrwać nawet kilka dni.

Jak zabezpieczyć się przed odrą i jakie są możliwe powikłania po przejściu tej choroby?

Rodzice powinni zaszczepić swoje dziecko przeciwko odrze. Choć do szóstego miesiąca życia maluch jest chroniony, to po tym czasie w dość szybki sposób może się zarazić. W Polsce istnieje obowiązek szczepień przeciwko odrze, które należy wykonać pomiędzy dwunastym a piętnastym miesiącem życia. Nie powinno szczepić się brzdąców przed ukończeniem pierwszego roku. Niemowlak przyjmuje szczepionkę MMR, która poza odrą chroni go przed wystąpieniem dwóch innych chorób – świnki i różyczki lub szczepionkę MMRV, która dodatkowo obejmuję zabezpieczenie przed ospą wietrzną. Do dziesiątego roku życia dziecko powinno przyjąć dawkę przypominającą szczepionkę, która uchroni jego organizm przed zarażeniem już na całe życie. Skuteczność szczepionki oscyluje w granicach od 95 do 98%.

W przypadku wystąpienia choroby niemowlę powinno zostać w domu i leżeć w łóżku. Leczenie odry przebiega w sposób objawowy, zatem podaje mu się odpowiednie leki na zbicie gorączki, a także ustąpienie kaszlu. Nie istnieją leki przeciwwirusowe, które całkowicie zwalczają odrę, dlatego dziecku najczęściej podaje się syropy przeciwkaszlowe i leki przeciwgorączkowe. W przypadku wystąpienia światłowstrętu należy zadbać o przyciemnienie pokoju, a także można przemywać oczy chorego roztworem z soli. Miejsca, w których widoczna jest wysypka, można smarować preparatem zawierającym cynk, który złagodzi swędzenie. Dziecko powinno być również odpowiednio nawadniane, aby nie dopuścić do odwodnienia. Niektóre przypadki niekiedy mogą wymagać hospitalizacji lub leczenia antybiotykami.

Powikłania po odrze pojawiają się dość rzadko, zwykle u osób, które nie wytworzyły odpowiednich przeciwciał, mają obniżoną odporność (dzieci i osoby starsze), a także u tych nieszczepionych. W młodym wieku charakterystycznymi powikłaniami są: zapalenie płuc, spowodowane bakteriami, zapalenia ucha środkowego, zapalenie krtani, biegunka i drgawki. W pozostałych przypadkach może dojść do: zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia nerwów czaszkowych, zapalenia rdzenia kręgowego, zapalenia mięśnia sercowego, a nawet podostrego stwardniającego zapalenia mózgu, które może wystąpić po kilkunastu latach od zachorowania na odrę i zakończyć się śmiercią.

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj portalparentingowy.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News