Komórki macierzyste – co mogą nam zaoferować?
pixabay.com
Jan Hylla - 16 Listopada 2020

Komórki macierzyste – co mogą nam zaoferować?

Komórki macierzyste to niewyspecjalizowane pierwotne komórki, mające zdolność przekształcania się i namnażania. Właściwości te sprawiają, że komórki macierzyste znajdują swoje zastosowanie w medycynie. Znajdziemy je w sznurze pępowinowym i krwi pępowinowej.

Czym są komórki macierzyste

Komórki macierzyste to grupa ludzkich komórek, które w niemal nieograniczony sposób mogą dzielić się i przekształcać w inne typy komórek. Komórki macierzyste dzieli się wedle ich pochodzenia lub zdolności różnicowania.

Podział pod względem pochodzenia przedstawia się następująco:

  • somatyczne komórki macierzyste, pochodzące z tkanek organizmów dorosłych,
  • embrionalne komórki macierzyste, znajdujące się w ludzkim zarodku.

Natomiast podział ze względu na zdolności różnicowania jest bardziej rozbudowany i wygląda następująco:

  • totipotencjalne komórki macierzyste – komórki o nieograniczonej zdolności przekształcania, mogą zmienić się w dowolne inne komórki, niezależnie od tego jakie miały by one nie być, to one tworzą zarodek.
  • pluripotencjalne komórki macierzyste – komórki powstające w późniejszym stadium zarodka, o właściwościach prawie identycznych jak komórki totipotencjalne, w przeciwieństwie do nich jednak nie są w stanie przekształcić się w komórki łożyska,
  • multipotencjalne komórki macierzyste – mogą tworzyć różne rodzaje komórek, przy czym musza one zachowywać podobne właściwości, jako przykład mogą posłużyć komórki krwiotoczne szpiku kostneg,
  • unipotencjalne – ich możliwości przekształcenia są ograniczone, te komórki przekształcają się maksymalnie w jeden rodzaj komórek.

Pobranie komórek macierzystych

Ze względu na rozwój medycyny i prawdopodobnie coraz szersze zastosowanie komórek macierzystych w przyszłości, coraz większą popularność w ostatnich latach zdobywa pobieranie i przechowywanie tychże komórek.

Pobranie komórek macierzystych odbywa się podczas porodu, a w zasadzie już po urodzeniu dziecka, zaraz po przecięciu pępowiny dzięki czemu zabieg jest zupełnie nieinwazyjny dla noworodka. Pobrania zazwyczaj dokonuje położna, która została wcześniej przeszkolona w tym zakresie, dlatego rodzice, którym zależy na pobraniu komórek macierzystych, powinni zorientować się, czy porodówka, na której chcą rodzić, współpracuje z bankiem komórek macierzystych, a co za tym idzie posiada odpowiednio przeszkolony personel.

Zestaw pobraniowy dostarczany jest na salę porodową przez rodziców, a po pobraniu odbierany jest przez kuriera i odwożony do banku komórek macierzystych, gdzie przechowywany jest w specjalnych warunkach umożliwiających późniejsze wykorzystanie zebranego materiały genetycznego.

Warto dodać, że obecnie pobiera się również sznur pępowinowy, ponieważ on również jest nośnikiem komórek macierzystych. Znajdują się w nim tzw. komórki mezenchymalne, które mają nieco inne właściwości, jeśli chodzi o różnicowanie się.

Jakie choroby można leczyć przy pomocy komórek macierzystych?

Komórki macierzyste znajdują coraz szersze zastosowanie w medycynie. Obecnie stosuje się je przede wszystkim w terapii chorób nowotworowych, chorób układu krwiotwórczego. Obecnie obserwuje się rosnącą popularność zabiegów z wykorzystaniem komórek macierzystych z krwi pępowinowej. W ośrodkach transplantacyjnych w USA w tym momencie komórki macierzyste pozyskane z krwi pępowinowej są częściej wykorzystywane niż te pozyskane ze szpiku kostnego.

Transplantologia wykazuje 2 rodzaje przeszczepów komórek macierzystych, są to przeszczepy autologiczne i allogeniczne. Przeszczepy autologiczne dotyczą podania komórek macierzystych pochodzenia tożsamego. To jest biorca jest równocześnie dawcą. Przeszczepy allogeniczne to przeszczepy, gdzie biorca i dawca nie to dwie różne osoby. Mogą, choć nie muszą wykazywać się jakimkolwiek stopniem pokrewieństwa.

Do chorób najczęściej leczonych przy użyciu przeszczepu komórek macierzystych możemy obecnie zaliczyć:

  • ostre i przewlekłe białaczki,
  • choroby spowodowane defektem komórki macierzystej (niedokrwistość aplastyczna/Fanociego/hemoglobinuria),
  • zespół mielodysplastyczny,
  • zespoły rozrostowe układu chłonnego,
  • zespoły mieloproliferacyjne,
  • choroby fagocytów,
  • choroby związane z zaburzeniami lub brakiem funkcji enzymów,
  • dziedziczne zaburzenia krwinek płytkowych,
  • inne choroby dziedziczne,
  • nowotwory złośliwe,
  • anomalie krwinek czerwonych,
  • dziedziczne zaburzenia układu odpornościowego,
  • histiocytozy.

Rozwijana jest ciągle medycyna, mająca umożliwić szersze korzystanie z komórek pozyskanych ze sznura pępowinowego, mają one odgrywać kluczową rolę w przypadku leczenia dziecięcego porażenia mózgowego, stwardnienia zanikowego bocznego czy uszkodzenia chrząstek stawowych

Bibliografia

  • https://www.pbkm.pl/komorki-macierzyste/komorki-macierzyste-i-krew-pepowinowa
  • https://www.pbkm.pl/komorki-macierzyste/gdzie-wykorzystuje-sie-komorki-macierzyste
  • https://www.medonet.pl/zdrowie,komorki-macierzyste---co-to--gdzie-sa-,artykul,1734204.html
  • https://parenting.pl/co-to-sa-komorki-macierzyste
  • https://www.wrosinski.pl/zabiegi/komorki-macierzyste/
Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj portalparentingowy.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News