Unieważnienie małżeństwa
pixabay.com
Jan Hylla - 22 Stycznia 2021

Unieważnienie małżeństwa

Unieważnienie małżeństwa często kojarzone jest jako swoisty ‘rozwód kościelny’ – a to nie do końca prawda. Unieważnić można również małżeństwo cywilne. Na czym polega cywilne unieważnienie małżeństwa i czym różni się ono od rozwodu? Kto i kiedy możne się na nie zdecydować?

Czym jest unieważnienie małżeństwa?

Unieważnienie małżeństwa nie jest tym samym co rozwód czy tym bardziej separacja. Separacja jest czymś w rodzaju zawieszenia, rozwód natomiast oznacza ustanie małżeństwa, ale nie oznacza on, że nie było ono ważne. W przypadku unieważnienia małżeństwa mamy sytuację, w której sąd orzeka, że zawarte małżeństwo nie było ważne. Oznacza to, że sąd znosi z mocą wsteczną wszystkie skutki wynikające z zawarcia małżeństwa. Sąd orzekający o braku ważności związku małżeńskiego orzeka (poza wspomnianą nieważnością), że istniały istotne przeszkody do zawarcia tego związku i jeden z małżonków był ich świadom, a co za tym idzie, małżeństwo zostało zawarte w złej wierze. Małżonek świadom tychże przeszkód uznany jest winnym.

Oczywiście unieważnienie małżeństwa może powodować pewne określone problemy natury opieki nad dziećmi lub podziału majątku – tutaj stosowane są przepisy o rozwodzie.

Małżeństwa natomiast nie można unieważnić po jego ustaniu (rozwodzie np.), choć w tym przypadku istnieją wyjątki, ale do tego przejdziemy później.

Kiedy można unieważnić małżeństwo?

Istnieje dość sporo przesłanek, które umożliwiają unieważnienie małżeństwa, chociaż z przyczyn biurokratyczno formalnych, ciężko, aby faktycznie można było mówić o zaistnieniu chociaż części z nich. Niemniej jednak warto o nich wspomnieć. Przyczyny unieważnienia małżeństwa można podzielić na 3 grupy:

Przeszkody małżeńskie:

  1. Ubezwłasnowolnienie całkowite jednego w współmałżonków
  2. Pokrewieństwo, powinowactwo oraz przysposobienie
  3. Wiek poniżej 18 roku życia
  4. Choroba psychiczna
  5. Bigamia (w sensie prawnym, to jest pozostawanie w innym związku małżeńskim)

Wady oświadczenia woli:

  1. Wpływ bezprawnej groźby (groźba popełnienia przestępstwa na szkodę zagrożonego, np. groźby doprowadzenia do trwałego uszczerbku na zdrowiu) drugiej strony lub innej osoby na wyrażenie woli. Okoliczności muszą potwierdzić, że osoba składająca oświadczenie woli pozostawało w świadomości, że jej lub innej osobie może grozić niebezpieczeństwo osobiste.
  2. Brak świadomości
  3. Nieprawidłowości odnośnie do tożsamości drugiej strony

Niedostatki pełnomocnictwa:

  1. Skutecznie odwołane pełnomocnictwo
  2. Nieważne pełnomocnictwo
  3. Brak zezwolenia sądu na złożenie oświadczenia przez pełnomocnika.

Legitymacja czynna w unieważnieniu małżeństwa

Czym jest legitymacja czynna w procesie unieważnienia małżeństwa? Legitymacja czynna oznacza zdolność prawną do złożenia wniosku o unieważnienie aktu prawnego jakim jest małżeństwo. Dlaczego o niej wspominamy? Ponieważ w zależności od tego, jaki jest powód unieważnienia małżeństwa, różna może być legitymacja czynna do złożenia wniosku o unieważnienie tegoż. Na podstawie rt. 22 k.r.o., art. 14 pkt 4 ustawy o RPO i art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o RPD powództwo o unieważnienie może zostać wniesione przez Rzecznika Praw Dziecka, Rzecznika Praw Obywatelskich oraz prokuratora. Poza tym, powództwo mogą składać:

  • Małżonkowie - kiedy powodami unieważnienia są przesłanki ubezwłasnowolnienia, wieku, choroby psychicznej czy powinowactwa i przysposobienia
  • Każdy mający interes prawny w unieważnieniu – w przypadku pokrewieństwa oraz bigamii (dzieci oraz małżonkowie z poprzedniego małżeństwa)
  • Tylko kobieta – w przypadku przeszkody wieku, gdy kobieta zaszła w ciążę
  • Tylko jeden z małżonków – w przypadku nieprawidłowości i wad pełnomocnictw i oświadczeń woli powództwo może złożyć osoba, która udzieliła wadliwego pełnomocnictwa lub jest dotknięty wadą oświadczenia woli.

Czym jest konwalidacja małżeństwa?

O konwalidacji małżeństwa mówimy w szczególnych przypadkach, kiedy przesłanka, która powodowała nieważność małżeństwa ustaje. Wówczas małżeństwo, pomimo istnienia przeszkody nie może zostać unieważnione. Wyróżnia się 4 scenariusze, w których można mówić o konwalidacji małżeństwa. Są to:

  1. Ustanie przeszkód małżeńskich
  • Uchylenie ubezwłasnowolnienia
  • Gdy ustanie stosunek przysposobienia
  • Osiągniecie wymaganego wieku zanim zostanie wytoczone powództwo
  • W przypadku bigami – jeśli dojdzie do ustania poprzedniego małżeństwa
  1. Fakt nawiązania pożycia małżeńskiego, pomimo wad pełnomocnictwa
  2. Niedotrzymanie terminów ustawowych na wytoczenie powództwa o unieważnienie małżeństwa z powodu wad oświadczeń.
  3. Wyjątki od zakazu unieważnienia małżeństwa po jego ustaniu
  • Gdy ustało z powodu śmierci jednego z małżonków, jeśli śmierć miała miejsce w czasie po wytoczeniu powództwa o unieważnienie
  • gdy zostało zawarte pomimo występowania przeszkody pokrewieństwa lub bigamii

Bibliografia

https://pl.wikipedia.org/wiki/Uniewa%C5%BCnienie_ma%C5%82%C5%BCe%C5%84stwa#Legitymacja_czynna_w_procesie_o_uniewa%C5%BCnienie

https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/kiedy-mozna-uniewaznic-malzenstwo,500351.html

https://www.infor.pl/prawo/malzenstwo/uniewaznienie-malzenstwa/323950,Uwaznienie-malzenstwa.html

https://parenting.pl/uniewaznienie-malzenstwa

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj portalparentingowy.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News