Wyszukaj w serwisie
Przed ciążą Ciąża i Poród dziecko 0-2 przedszkolak szkoła Życie rodzinne zdrowie i pielęgnacja dziecka quizy

Rodzina

Rodzina – co to jest? Podstawowa definicja

Wedle wszelkich definicji rozróżnianych przez badaczy, stanowionego prawa, a także zgodnie ze swą etymologią, rodzina to podstawowa komórka społeczna, której członkowie zapewniają sobie wzajemnie troskę, bezpieczeństwo, miłość i możliwości rozwoju. W obliczu społeczeństwa z kolei, rodzina zapewnia mu jego biologiczną trwałość w ramach starań prokreacyjnych podejmowanych przez małżonków.

Słowo „rodzina” w języku polskim pochodzi od słowa „ród”, co nieodzownie sugeruje związki biologiczne pomiędzy jej członkami. Grupa osób stanowiąca rodzinę bazuje jednak nie tylko na pokrewieństwie, ale również na powinowactwie, a w przypadku adopcji dzieci także na ich przysposobieniu.

W rozumieniu powszechnym słowo „rodzina” może mieć także szerszy zakres, gdzie za pełnoprawnych członków rodziny uznawać będziemy także swoje zwierzęta domowe, a w ramach pewnej metafory także najbliższych przyjaciół (którzy poprzez powinowactwo mogą stać się członkami naszej rodziny w sensie formalnym).

Typy rodziny – jakie wyróżniamy?

Z punktu widzenia praktycznego, patrząc przez pryzmat wielu różnych kultur na świecie, wyróżnić możemy przede wszystkim dwa typy rodziny – monogamiczną i poligamiczną. Dominującym typem rodziny w cywilizacji łacińskiej (i zarazem jedynym legalnym typem) jest rodzina monogamiczna, a więc taka, która składa się u swych podstaw z dwójki małżonków.

Drugim typem jest rodzina poligamiczna, a więc taka, w której małżonków jest wielu. Poligamia po dziś dzień powszechna jest w wielu społecznościach afrykańskich czy islamskich, jednak w Europie jest prawnie zakazana. W ramach poligamii możemy wyróżnić poligynię, czyli sytuację w której mężczyzna posiada kilka żon, oraz poliandrię, stanowiącą sytuację analogiczną, gdzie to kobieta ma wielu mężów.

W socjologicznym ujęciu rodziny monogamicznej można jeszcze rozbić na rodzinę nuklearną i rodzinę wielopokoleniową, gdzie zgodnie z ich nazwami, o kategorii decyduje liczebność rodziny. Rodzina nuklearna ogranicza się do małżonków – kobiety i mężczyzny – oraz ich dzieci. O rodzinie wielopokoleniowej będziemy z kolei mówić w sytuacji, w której wspólne siedlisko zajmuje rodzina złożona z kilku generacji członków rodu.

Jakie są funkcje rodziny?

Rodzina, jako podstawowa komórka społeczeństwa, pełni w tymże społeczeństwie określone funkcje. Podstawową z nich jest oczywiście funkcja prokreacyjna, polegająca na przedłużeniu ludzkiego gatunku. Z niej wynika szereg innych funkcji, jak podejmowanie wspólnych wysiłków (męża i żony) na rzecz zabezpieczenia bytu swojego i swoich dzieci (funkcja wychowawcza), a także kreowanie wspólnego środowiska w taki sposób, który umożliwi szeroko pojmowany rozwój osobisty i życie w szczęściu, zdrowiu i miłości (funkcja gospodarcza).

Pokaż więcej

Dziadkowie z wnukiem
19.05.2024 11:18 Dziadkowie od strony mamy czy taty? Wiemy, z którymi dziecko ma najsilniejszą więź

Czas spędzony z dziadkami jest wartościowy. Smakuje pierogami z jagodami i kompotem z wiśni, jest pełen śmiechu i przytulasów. Dziadkowie są niezwykle ważnymi postaciami w życiu każdego dziecka.Jednak te relacje nie są takie same. Okazuje się, że więź z dziadkami ze strony mamy jest inna, niż ta, którą mamy z dziadkami ze strony ojca. I naukowcy już wiedzą, z kim jest bliższa.

Begonie na balkonie
18.05.2024 13:00 Ta mikstura sprawi, że twoje begonie będą kwitły jak szalone. Aż sąsiadki będą zazdrościć

Maj to dobry moment na wystawienie kwiatów w ogrodzie. Nie grozi im spadek temperatur, mają też dostatecznie dużo ciepła i słońca, by się pięknie rozwijać. Teraz jest najlepszy moment na uprawę begonii.Są lubiane ze względu na wspaniałe kwiaty. Mają dziesiątki barwnych odmian: pojedynczych, półpełnych, pełnych, zwisających, o postrzępionych płatkach i dekoracyjnych liściach. Jednak zdarza się, że kwiaty marnieją. Na szczęście jest domowy sposób, by pięknie wyglądały przez cały sezon.

dziewczynka, Pierwsza Komunia
17.05.2024 15:56 To powinno być zakazane. Najpierw ślubują abstynencję, a potem patrzą na pijanych rodziców

Najpierw długie przygotowania, zaliczanie egzaminów modlitw i pierwsza spowiedź. Potem podniosła uroczystość w pięknym białym stroju, życzenia i prezenty. W końcu wyczekiwane przyjęcie komunijne, a na nim czerwone na twarzy, roześmiane ciocie i lekko zataczający się wujkowie. Czy rzeczywiście takie sceny powinny oglądać dzieci na swojej Pierwszej Komunii?W polskim domu przed komunią nie tylko się sprząta i prasuje odświętne ubrania. Trzeba też pamiętać o schłodzeniu butelek. W końcu nie wypada podać ciepłego alkoholu na komunii. Dość tego. Mamy wystarczająco dużo okazji do picia i Pierwsza Komunia Święta nie powinna być jedną z nich.

ogródki działkowe
17.05.2024 10:39 Ani grilla, ani ogniska. Czego nie wolno robić na ogródkach działkowych ROD

Użytkownicy Rodzinnych Ogródków Działkowych czasem mówią, że mają swój kawałek nieba na ziemi. Dotyczy to zwłaszcza osób, które na co dzień mieszkają w bloku. Gdy przychodzi weekend, tłumie przybywają na parking ROD i często spędzają tam czas od piątku do niedzieli. Są i tacy, którzy mieszkają tam całe lato. Niewiele osób korzystających z ROD zdaje sobie jednak sprawę z tego, że regulaminy tych miejsc są bardzo surowe i dość łatwo można je złamać. W efekcie można stracić członkostwo w Stowarzyszeniu, czyli prawo do użytkowania działki - niezależnie od tego, jak dużo pracy i pieniędzy w nią zainwestowaliśmy.

pieniądze
16.05.2024 16:11 Bezrobotni mogą dostać nawet 15 tys. zł. To prawdziwy deszcz pieniędzy

Taka kwota może zmienić wszystko. Ponad 15 tysięcy złotych jest na wyciągnięcie ręki. Pieniądze można wydać na cokolwiek i z niczego nie trzeba się rozliczać. Pomoc jest przeznaczona dla osób, którym dodatkowe środki są wyjątkowo potrzebne, czyli dla bezrobotnych.O tej możliwości nie wie prawie nikt, a jest dostępna w każdym Urzędzie Pracy. Aby dostać nawet 15600 zł, wystarczy spełnić kilka prostych warunków. Wypłaty trafiają na konto bardzo szybko i nikt nie sprawdza, na co środki zostają wydane. Dla kogoś, kto szuka pracy, taki zastrzyk gotówki może być prawdziwym ratunkiem. Wyjaśniamy, co trzeba zrobić, aby dostać pieniądze.

licznik prądu
15.05.2024 13:31 Bon energetyczny 2024. Nawet 1200 zł może wpłynąć na twoje konto

Już za chwilę ruszy nabór wniosków na bon energetyczny 2024. Jakie są kryteria przyznawania bonu? Na jaką kwotę można liczyć? Wyjaśniamy.Bon energetyczny miał być wsparciem dla Polaków, którym galopujące ceny energii dały mocno po kieszeni. Na ten cel państwo przeznaczy 1,6 mld zł, a zyskać może nawet 3,5 miliona gospodarstw domowych.

przymrozki Zimna Zośka
14.05.2024 08:42 Zimna Zośka 2024 da się we znaki ogrodnikom. Prognozy nie są optymistyczne

Majowe przymrozki nie tylko sadownikom, ale też miłośnikom roślin ozdobnych spędzają sen z powiek. Bo przecież już było tak pięknie, sklepy ogrodnicze od dawna mają w ofercie pelargonie, jaskry i kwitnące hortensje. Kusi, by je kupić, ustawić na balkonie, wsadzić w ogrodzie. Jednak babcia nie bez powodu mówiła, że do Zimnej Zośki kwiatów się nie sieje.Zimna Zośka 2024 przypada na 15 maja, czyli najbliższą środę. Po Ogrodnikach (imieniny Pankracego, Serwacego i Bonifacego 12-14 maja) zostaje jeszcze Zośka, po połowie maja sezon ogrodniczy rusza w pełni. 

plaża Bałtyk
12.05.2024 11:20 Polskie morze w sezonie bez tłumów. Tutaj są rajskie plaże, spokój i tanie noclegi

Bałtyk jest piękny nie tylko w Sopocie czy Mielnie. Jeżeli kochasz plażę, ale nie chcesz spędzać urlopu w tłumie ludzi, koniecznie sprawdź nasze propozycje na wakacje nad Bałtykiem. W tych miejscowościach plaże są zachwycające, a do tego praktycznie puste, nawet w szczycie sezonu.Uwielbiasz polskie morze, ale nienawidzisz tłumów? Wakacje nad Bałtykiem kojarzą się ze sznurami parawanów i kolejkami do każdej restauracji. Ale nad polskim morzem da się odpocząć z dala od gwaru wczasowiczów. Trzeba tylko wiedzieć, gdzie pojechać. I my to wiemy.

Prezenty na pierwszą komunię
10.05.2024 09:05 "Przyjęcie komunijne się nie opłaca". Rodzice toną w długach, a prezenty? Coraz słabsze

Maj to miesiąc komunii. W wielu parafiach ta uroczystość jest organizowana w ostatnią lub przedostatnią niedzielę miesiąca, ale w niektórych już się odbyły.Było pięknie, biało i uroczyście. I bardzo drogo, bo każdego roku ceny na "talerzyk" i organizację przyjęcia po prostu szybują coraz wyżej. Wielu rodziców liczyło na to, że przyjęcie im się zwróci w prezentach od gości, ale... przeliczyli się.

ognisko
09.05.2024 15:13 Mandat za ognisko na własnym podwórku? Tak, i to bardzo wysoki!

Ciepła pora roku oznacza jedno: grillowanie! Nie ma nic przyjemniejszego niż wspólne biesiadowanie z przyjaciółmi i rodziną na świeżym powietrzu i pyszna karkówka z grilla. No, chyba że ognisko.Kiełbaski pieczone na patyku i ziemniaki z popiołu, śpiewy przy wesoło trzaskającym ogniu. To przepis na wieczór idealny. Ale czy można rozpalić ognisko na działce lub podwórku? Konsekwencje, jak się okazuje, mogą być nieprzyjemne.

szczęśliwe dzieci
09.05.2024 10:48 Duński system wychowania chwalony jest na całym świecie. Jakie ma zasady?

Dania bije wszystkie rekordy w rankingach szczęścia. Wygląda na to, że właśnie tutaj od wielu lat żyją najszczęśliwsi ludzie na świecie. Duński system wychowania na w tym ogromne znaczenie, bo dzieciństwo ma ogromny wpływ na to, jakimi dorosłymi się stajemy. W końcu czym skorupka za młodu…Duńczycy wychowują swoje dzieci w poszanowaniu do ich emocji i indywidualności. Doceniają wartość swobodnej zabawy i spędzają razem dużo czasu. Mają nawet na to swoje specjalne określenie. To hygge, czyli w dosłownym tłumaczeniu "miło pobyć razem". Co jeszcze sprawia, że duńskie dzieci wyrastają na tak szczęśliwych dorosłych?

samochód w pyle
08.05.2024 21:02 Żółty pył znów atakuje. Co to jest? Czy nam zagraża?

W ostatnich dniach na oknach, parapetach i samochodach osadzają się grube warstwy żółtego pyłu. Ścieramy go, ale z uporem pojawia się od nowa. Strach otwierać okna, by nie wpuścić go do środka. Skąd się bierze ten pył i czy jest szkodliwy dla naszego zdrowia? Jak się okazuje, odpowiedź nie jest jednoznaczna. 

kobieta w łóżku
08.05.2024 15:29 Sprawdź, czy nie śpisz w pozycji nieboszczyka. To ściągnie na ciebie choroby i nieszczęście

Zdrowy sen to podstawa. Aby się dobrze wyspać, trzeba ograniczyć czas przed ekranem, zrezygnować z obfitych kolacji i zadbać o prawidłową temperaturę w sypialni. Ale ogromne znaczenie ma też pozycja, w której śpimy. I nie chodzi tutaj tylko o to, czy kładziemy się na plecach, czy na brzuchu. Istotne jest także ustawienie naszego łóżka.Pozycja "nieboszczyka" albo "trumny" – już sama nazwa źle nam się kojarzy. W ten sposób nazywane jest konkretne ustawienie łóżka w sypialni, które jest wyjątkowo niekorzystne dla naszego zdrowia i szczęścia. Sprawdź, czy powodem twoich problemów nie jest źle umeblowana sypialnia.

Majka Jeżowska
07.05.2024 19:02 "Mama chciała, żebym była nauczycielką". Majka Jeżowska szczerze o pracowitym dzieciństwie

W najnowszym odcinku podcastu "Mali dorośli" Janek i Antek aż musieli założyć okulary przeciwsłoneczne, bo obawiali się, że blask gwiazdy, która ich odwiedziła, może ich oślepić! Chłopcy przeprowadzili niezwykle szczery i zaskakujący wywiad z Majką Jeżowską. Diwa opowiedziała chłopcom między innymi o swoim zapracowanym dzieciństwie, tym, że od zawsze scena była jej przeznaczona. Choć mama widziała ją w nieco innym zawodzie niż piosenkarka, to Jeżowska jest przekonana, że częściowo spełniła także jej wyobrażenie na swój temat. 

Jacek Zieliński z żoną Haliną
07.05.2024 09:15 Jacek Zieliński nie żyje. Jego żona poświęciła wszystko, by mógł robić karierę

Jacek Zieliński miał rzesze fanek, a mimo to pozostał skromnym "chłopakiem" z blokowiska. Miłości miał dwie, obydwu był wierny do końca: muzykę i żonę Halinkę, z którą był w szczęśliwym związku przez 53 lata. Rozdzieliła ich śmierć muzyka. Współzałożyciel Skaldów zmarł 6 maja 2024 roku w wieku 77 lat.Halinkę poznał na studiach, na urodzinach koleżanki, jak mówił wiele lat później, zapałali do siebie sympatią i zaczęli spędzać ze sobą coraz więcej czasu. To było dobre, dojrzałe uczucie. Rzadko pokazywali się razem publicznie, ale zawsze mówili o sobie z szacunkiem i miłością. Chętnie dzielili się swoją receptą na szczęśliwy związek z długim terminem przydatności.

kobieta na rowerze
06.05.2024 11:09 Czy rowerem można jeździć po chodniku? Kierowcy i piesi będą wkurzeni

Rowerem najlepiej byłoby poruszać po ścieżkach rowerowych. Niestety, nawet w dużych miastach nie ma ich aż tyle, by móc przebyć w ten sposób całą trasę. Są momenty, kiedy nie ma innego wyjścia i trzeba jechać ulicą lub chodnikiem.Choć dla wielu uczestników ruchu drogowego to może być frustrujące, rowerzysta powinien znać obowiązujące go przepisy, na przykład ten mówiący, kiedy może jechać po chodniku.

gniazdo bocianie
06.05.2024 09:26 Zdradzają i pożerają potomstwo. Czy bocian na dachu zawsze zwiastuje szczęście?

Bocianie gniazdo na polskiej wsi było zawsze odczytywane jako dobry znak. Mówiono różnie, albo, że bocian zagnieździł się w obejściu, bo ludzie dobrzy, albo, że gospodarze będą mieć szczęście, bo boćki go wybrały. Bocianie gniazda na dachu to rzadkość, najczęściej ptaki wybierają specjalne platformy.Dlaczego bociany gniazdują przy ludzkich siedliskach i co nimi kieruje, kiedy wybierają takie, a nie inne okolice? Przez wielki te ptaki obrosły w legendy, nie wszystkie prawdziwe. Dziś rozprawiamy się z tym, co fałszywe o bocianim żywocie.

rollercoaster
06.05.2024 09:23 Żądają 400 złotych za wejście do parku rozrywki. Ceny biletów zwalają z nóg

Jak grzyby po deszczu wyrastają w naszym kraju parki rozrywki. Podczas przedłużonych weekendów, ale także tych zwykłych, naprawdę jest co robić z dzieckiem. Wystarczy spakować kosz piknikowy i w drogę!Trzeba pamiętać o jeszcze jednej istotnej rzeczy – o zasobnym portfelu. Parki rozrywki kuszą atrakcjami, ale niestety nie są tanie. 

dzieci w szkole
02.05.2024 15:20 Kalendarz roku szkolnego 2024/2025. Do wakacji wyjątkowo daleko

Do wakacji jeszcze prawie dwa miesiące, ale dzieci już z niepokojem zaglądają do kalendarza. Kiedy będzie wolne w następnym roku szkolnym? Kiedy ferie, święta, długie weekendy? Czy trzeba będzie się dużo uczyć, czy będzie sporo dni na odpoczynek?Mamy całkiem niezłe wieści dla dzieci i niekoniecznie dobre dla rodziców, już na początku roku szkolnego warto wypisać nieco urlopu. Dzieci 1 września 2024 roku nie pójdą do szkoły, a to dopiero początek!

napoje na grillu
02.05.2024 09:32 Jak zrobić krystaliczne kostki lodu? Z takim lodem napoje wyglądają obłędnie

Kostki lodu przydają się do wielu, nie tylko wyskokowych, napojów. Drinki w barze zawsze wyglądają idealnie, a lód w szklankach jest krystalicznie czysty. Gdy próbujemy powtórzyć napój w domu, daleko mu do barowego pierwowzoru, a lód jest mętny i nieestetyczny. Przepisów na drinki nie znamy, ale wiemy, jak zrobić krystaliczne kostki lodu.Ciepły letni dzień, grill, dobre jedzenie, a do tego odpowiednio schłodzone napoje – brzmi jak plan idealny. Żeby zapewnić gościom te zimne napoje, przydaje się lód. Tylko, czemu kostki lodu zrobione w domu są takie mętne? Okazuje się, że to wina wody i uwięzionych w niej pęcherzyków powietrza. Podpowiadamy jak zrobić krystaliczne kostki lodu.

dziecko na placu zabaw
30.04.2024 14:57 Przeprowadził eksperyment na placu zabaw. Pokazał, że dzieci nie są bezpieczne

“Nie rozmawiaj z obcymi”. “Nie ufaj nieznajomym”. “Nie otwieraj komuś, kogo nie znasz” - te komunikaty rodzice często powtarzają swoim dzieciom. Mają nadzieję, że takie ostrzeżenia naprawdę zapadną maluchom w pamięć.Okazuje się, że nie do końca tak jest. A te ostrzeżenia trzeba powtarzać swoim dzieciom ciągle na nowo, by dobrze je zapamiętały. Bo, jak się okazało w eksperymencie “Brzoza TV”, dzieci naprawdę ich nie pamiętają.

pierwsza komunia święta
30.04.2024 13:39 Kochanka męża na komunii dziecka? Dla niektórych rodzin zaczyna się piekielny okres

Pierwsze komunie święte dzieci już niedługo zaczną jednoczyć rodziny przy jednym stole. Nie u wszystkich atmosfera będzie radosna. Wiele rodzin, szczególnie patchworkowych musi się mierzyć z tym, że na uroczystości pojawi się nowy partner lub partnerka rodziców. Wściekli dorośli zapominają wtedy o dobru dziecka, a zaczynają toczyć wojny.No właśnie, to chyba najbardziej kłopotliwy element. Ustalenie listy gości zawsze jest trudne. Zawsze istnieje obawa, że ktoś się obrazi, a ktoś inny coś skomentuje. Ale w rodzinach patchworkowych przygotowanie listy gości na komunię bywa po prostu koszmarne.

kobieta ze złą miną
27.04.2024 12:04 Jak obelgi matki mogą niszczyć poczucie wartości dziecka? Opowiedzieliście nam o tym

"Byłaś wypadkiem, nigdy cię nie chciałam." "Moim jedynym błędem wychowawczym było, że cię urodziłam". To tylko dwa, łagodniejsze komentarze, jakie zostawiliście pod artykułem na naszym Facebooku. Lektura tych wyznań dosłownie wbija w fotel. Pod naszym materiale o najgorszej matczynej obeldze wylała się cała fala bolesnych wspomnień z dzieciństwa. To dosadnie pokazuje, jak słowa najbliższych osób mogą rujnować poczucie wartości dziecka i jak ciężko sobie z tym poradzić w życiu dorosłym.Gdy przygotowywaliśmy ten materiał, spodziewaliśmy się, że może wywołać falę komentarzy. Wiedzieliśmy, że dotykamy tematu bardzo bolesnego dla wielu dzisiaj dorosłych ludzi. Ale skala odzewu z waszej strony po prostu nas przerosła. To straszne, jak wielu z nas zmaga się z traumą doświadczoną w dzieciństwie. Dlaczego decydujemy się o tym pisać na forum publicznym? Zapytaliśmy o to naszą ekspertkę, psycholożkę Jagodę Buczyńską-Kozłowską.

ojciec z dzieckiem
27.04.2024 09:20 Prognoza pogody na majówkę. Z dnia na dzień spadek o 10 stopni

Majówka w tym roku wypada znakomicie, bo w środku tygodnia. Dzięki temu mamy szansę naprawdę długo odpocząć. Ci, którzy wezmą 3 dni urlopu, mogą gdzieś wyjechać nawet na 9 dni! Oby tylko pogoda w tym czasie dopisała.Nie ma nic przyjemnego z urlopu, podczas którego pada i wieje. A sądząc po tym, co już dziś widać za oknem, mogłoby się wydawać, że w majówkę nie będzie gorzej. A jaka naprawdę będzie pogoda w najbliższym tygodniu?

stópki niemowlaka
25.04.2024 09:59 Trojaczki z Tarnowa znalazły kochający dom. Chłopcy trafią do rodziny zastępczej

Wiktorek, Kacperek i Oskarek znaleźli nowy dom! Trojaczki z Tarnowa od kilku miesięcy czekały na nową rodzinę. Ich biologiczni rodzice tuż po narodzinach zdecydowali, że nie są w stanie zająć się chłopcami.W poszukiwania nowej rodziny dla trojaczków zaangażowała się gmina, media, nawet celebryci. I się udało! Chłopcy mają szansę na szczęśliwą i pełną rodzinę.

noworodek
24.04.2024 08:47 Trojaczki z Tarnowa szukają rodziny. Babcia już nie daje rady się nimi opiekować

Trojaczki, które przyszły na świat na początku tego roku w Tarnowie, pilnie potrzebują rodziny. Ich rodzice nie zdecydowali się na opiekę nad nimi, również babcia, u której do tej pory mieszkały, nie może już dłużej się nimi opiekować.Osoby chętne do adopcji Wiktorka, Kacperka i Oskarka, już się zgłaszały. Jednak na razie o adopcji nie może być mowy. A priorytetem jest to, by rodzeństwa nie rozdzielać.

dzieci komunijne
23.04.2024 13:22 Co założyć na Komunię, by nie popełnić gafy? W tych ubraniach będziesz wyglądać elegancko

Sezon komunijny rozpocznie się już za dwa tygodnie. Sale na przyjęcie już zamówione, dzieci chodzą na ostatnie przygotowania, a goście już przygotowali prezenty. Zastanawiają się jeszcze: w co by się ubrać?Wbrew pozorom wybór stroju na przyjęcie komunijne nie jest taki prosty. Wystarczy przyjrzeć się gościom — zdarzy się i ktoś w wieczorowej sukience, i ktoś w bardziej casualowym stylu. Czy jest jakiś komunijny dress code?

wafle
23.04.2024 11:51 Wafle rodem z PRL. Ten przepis to łatwizna, a deser smakuje obłędnie!

To był przysmak! Wafle przekładane kremem czekoladowym w PRL-u gościły na stołach niemal wszystkich domów. Wykonanie tego deseru było banalnie łatwe, a jego smak – niepowtarzalny. Gdy zjawiali się niezapowiedziani goście, szybko można było podać na stół coś, co smakowało każdemu.Wafle czekoladowe to zdecydowanie deser wart przypomnienia. W dodatku nie potrzeba wiele, by wafle przekładańce wykonać samodzielnie. Albo lepiej – z udziałem małego pomocnika.